Kansen

Toekomstvisie Vijverbroek

Inrichtingsvoorstel verbindingszone

Inrichtingsvoorstel verbindingszone

Inrichtingsvoorstel voor een verbindingszone tussen Vijverbroek, Kollegreend en Koningssteen.

Opbouw en situering van de verbindingszone
Verder bouwend op bovenvermelde bronnen stellen wij voor in overleg een aangepast inrichtingsplan voor de verbindingszone tussen de drie natuurgebieden Koningssteen, Kollegreend en Vijverbroek uit te werken, wat o.a. ook grote perspectieven biedt voor vogelbiotopen, temeer daar de corridor integraal in EU-vogelrichtlijngebied is gesitueerd. Tegenover Koningsteen, aan de overzijde van de Maas, ligt het natuurgebied de Brandt en ten zuiden daarvan, tegenover Kollegreend ligt het natuurgebied de Molensteen. Ook het Meggelveld, met zijn ongeveer 300 koppels blauwe reigers één van de grootste reigerkolonies van Nederland, ligt niet ver af.

De afbakening van de voorgestelde ecologische corridor is op de hierbij weergegeven schets terug te vinden. De verbindingszone beslaat slechts een oppervlakte van ongeveer 20 hectare. Van belang is dat de natuurverbinding over de gronden van slechts één eigenaar loopt, met name de grindsector met wie nu ook reeds een beheerovereenkomst voor het natuurreservaat Vijverbroek afgesloten is. Het huidige grondgebruik bestaat uitsluitend uit intensieve akkerbouw, hoofdzakelijk maïs en in mindere mate de teelt van grove groenten. De hiervoor gebruikte akkers kunnen momenteel eenvoudig omgelegd worden naar de recent hoogwatervrij opgevulde zone boven de grindplas aan de zijde van het Talud van Geistingen. Het betreft slechts 2 landbouwers en een enkele pachter. De verbindingszone zou uitsluitend een extensief of natuurgericht landbouwgebruik kennen, met name natuurlijke begrazing, aangevuld met maaibeheer en akkerbeheer in functie van akkervogels. Voor de uitvoering van de beheerslandbouw worden bij voorkeur contacten gelegd met plaatselijke landbouwers.
De voorgestelde begrazingszone wordt langs één zijde afgelijnd door de Thornerdreef en in het verlengde daarvan, in aansluiting met Witbeek. Langs de andere zijde volgt de grens van de groencorridor de voormalige graft (steilrandje in het landschap makkelijk terug te vinden op stafkaarten), de Thornerweg en vervolgens het bestaande weiland, verlengd tot aan de bestaande begrazingseenheid. Bij de uitvoering zullen de verschillende structuurkenmerken van een uiterwaardenlandschap ingevuld worden.

Praktische uitvoering

De verbindingszone kan begraasd worden door een gemengde kudde van Gallowayrunderen en Konikpaarden van Limburgs Landschap. Om de begrazing van de Maas tot in het Vijverbroek mogelijk te maken, moet wel een prikkeldraadraster worden geplaatst.
Op de Thornerweg en de verbinding tussen Helweg en Thornerdreef kunnen prefab veeroosters worden geplaatst terwijl doorheen de Witbeek een doorwaadbare plaats voor het vee aangelegd kan worden. Aan te raden is ter hoogte van de Thornerweg een snelheidsbeperking in te voeren voor het doorgaand verkeer.
In de Raambeek voorzien wij betonkokers in functie van de vismigratie. In de gracht voor de begrazingseenheid kunnen op twee plaatsen betonbuizen doorsnede worden aangebracht.
Langs de buitenzijde, naar de grens toe, is ruimte om een haag of houtkant tot ontwikkeling te laten komen. De gedeeltelijke aanplant gebeurt best met inheems, streekeigen materiaal zoals hondsroos, sleedoorn, rode kornoelje, inlandse eik, els, es. Aanvullend kunnen ook braam, hazelaar en Gelderse roos aangeplant worden.

Boven de graft naar de Witbeek toe liep vroeger een historische weg die op oude kaarten, waaronder de Ferrariskaart (1771-1778), terug te vinden is.Hier zou een voetpad kunnen aangelegd worden met in het verlengde een houten voetgangersbrugje - type brug over Itterbeek zoals in het Vijverbroek werd gerealiseerd door het RLKM. Het paadje sluit ter hoogte van de brug over de Witbeek op de bestaande weg aan. Het voetpad is bereikbaar via een klaphekken aan de Thornerweg en zou langs beide zijden afgebakend kunnen worden met een dreefje in hoogstamfruit (plaatselijke soorten), een voedselbron voor o.a. insecten en vogels. Dit hoogstamfruit is tevens verwijzing naar de talrijke boomgaarden die vroeger ronds onze dorpskernen stonden. Tegen de prikkeldraad van de aanpalende akker kan een brede meidoornhaag aangeplant worden.

Het perceel dat aansluit op de Witbeek bezit nog een mooi microreliëf, dit zou nog versterkt kunnen worden door de plaatselijke laagtes verder uit te profileren zodat ze ook iets langer in het voorjaar water houden. Daarnaast stellen we voor een drietal poelen uit te graven ten voordele van amfibieën. Het grasland van de Maasuiterwaard zou ingezaaid kunnen worden met Italiaans raaigras.

De resterende akkers in het Vijverbroek kunnen beheerd worden in functie van akkervogels: o.a. geelgors, veldleeuwerik en patrijs. De akkers worden omgeven door hagen, op 5 m van de beek en grachten aangeplant, waardoor geen meststoffen rechtstreeks in de waterloop kunnen uitspoelen. Deze akkers kunnen in vier worden opgedeeld door hagen waardoor een teeltafwisselingsplan mogelijk is. Wenselijk is wel dat de helft van de oppervlakte (2 percelen) jaarlijks met granen worden ingezaaid. Van deze graanopbrengst (2 percelen) wordt een strook met breedte van 10 m niet geoogst, ten voordele van de akkervogels. Dit brengt met zich mee dat de landbouwers in principe beroep kunnen doen op subsidieregelingen terzake.
Voor de 2 overige percelen kan de landbouwer een teelt naar keuze zaaien waarbij de voorkeur toch uitgaat naar een natuurvriendelijke teelt waarbij een minimum aan sproeistoffen nodig is. Uiteraard gelden hier de normen van het mestdecreet. Het hagenonderhoud kan toevertrouwd worden aan een sociale werkplaats of een landbouwer of de sector (bvb Agro-aanneming - `hagendorser' ontwikkeld met Europese steun Leader).

In de toekomst zal verder overleg met betrokken partners nodig blijven aan beide zijden van de grens. Ook de door de gemeente Kinrooi geadopteerde grote weerschijnvlinder zou in het Vijverbroek een gunstig biotoop kunnen vinden; vochtig elzenbroekbos van meer dan 50 ha groot met venige ondergrond, het restant van de oude Maasmeander aan de Eendenpoel, verschillende poelen, natuurlijke begrazing, goede mantel-zoomvegetaties en mooie wilgenstruwelen.
Het belang van zo'n verbindingszone voor het behoud van de natuurwaarden van het Vijverbroek kan moeilijk overschat worden. Experten stellen dat het kostbare elzenbroek eigenlijk alleen maar kan beschermd worden door het goed in te bufferen en er over te waken dat er niet aan verder aan de grondwaterstand en het doorstroming van het waardevolle kwelwater wordt geraakt. Kortom, het voorgestelde project zou diverse, belangrijke perspectieven dienen, de biodiversiteit zeer ten goede komen, uiteraard inspelen op o.a. de habitat- en de vogelrichtlijn

Wij mensen moeten nog beslissen of we het Vijverbroek willen verbinden met Koningssteen en Kollegreend maar de natuur heeft al gekozen: in een rapport over Koningssteen lezen we: "daarnaast ontwikkelt ook het poelengebied zich zeer mooi, met oevervegetaties waarin reeds karakteristieke soorten vanuit het Vijverbroek zijn toegekomen zoals Hoge cyperzegge, IJle zegge en massaal Gewone snavelbies"( p 112)